Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Namuz(yk)owywanie poezji

Projekt miał formę dwudniowych warsztatów, na które złożyły się cztery spotkania – poświęcone poszczególnym twórcom (Herbert, Stachura, Kaczmarski, Nowak) oraz odmianom umuzycznienia poezji – wzbogacone muzyką „na żywo” (pozwalającą na tworzenie melicznych interpretacji), jak i projekcjami multimedialnymi (obraz/film). Całość sfinalizował koncert utworów Jacka Kaczmarskiego, łączący muzykę, poezję i obraz. Każde spotkanie było paralelnym połączeniem wstępu merytorycznego oraz partii warsztatowej z wykorzystaniem śpiewu i muzyki.

Na dzień pierwszy projektu złożyły się spotkania dwa spotkania wykładowo-warsztatowe:

I. Poezja Zbigniewa Herberta a muzyka Przemysława Gintrowskiego
Prowadzenie: dr hab. Marek Karwala

Prowadzący mówił o umuzycznianiu tekstów uznanych za pełne i skończone, w których teoretycznie nie ma już miejsca na muzykę, w związku z ogromnym zagęszczeniem kontekstów kulturowych, które muzyka mogłaby tylko zagłuszyć. Ponadto zwrócił uwagę na konteksty kulturowe twórczości Herberta, mówił też o istocie tradycji z perspektywy kulturowej, filozoficznej, literackiej - Biblia, mitologie (głównie śródziemnomorskie), sztuki piękne jako punkty odniesienia i inspiracja dla poety;
W ramach warsztatów uczestnicy podjęli się próby pisania utworów lirycznych nawiązujących do wybranych przez nich kręgów tradycji (poezja refleksyjna o nastawieniu: metafizycznym, filozoficznym…; ekfraza, czyli rodzaj artystycznego opisu dzieła sztuk ikonicznych; poetycka refleksja nad wybitnymi lub jedynie ulubionymi kompozycjami muzycznymi), mogli też starać się pisać „w manierze” Zbigniewa Herberta, czego efektem byłyby wypowiedzi na kształt pastiszu (obecność tzw. dużej metafory, która sprawia, że utwór cechuje osobliwa [czyt. pozorna] prostota, a dopiero całość funkcjonuje na zasadzie metafory)albo potraktować temat bardziej swobodnie i, nawiązując wzorem Herberta do tradycji, pójść własną ścieżką rozwiązań formalnych.

II. Stachura i „jego” kompozytorzy
Prowadzenie: dr hab. Marek Karwala

Tematyka wykładu obejmowała przybliżenie osoby  i dorobku pisarskiego tego oryginalnego twórcy, które budziły za jego życia (zm. 1979) i budzą do dzisiaj wiele kontrowersji. Jedni należą do zagorzałych zwolenników tego pisarstwa, inni zaś równie gorąco je krytykują. Prowadzący zwrócił uwagę na to, że przypadku twórczości tego autora mamy do czynienia z tekstem, który bez dopełnienia muzycznego pozostaje w większości „kaleki” i nieskończony (wszak niektórzy nazywają Steda „grafomanem”), jego wartość tworzy oprócz nośnej muzyki również legenda poety – trampa (kultowość); w tym wypadku tekst daje duże możliwości interpretacyjne, stąd być może tak ogromna liczba artystów sięgających po utwory Stachury;
W przypadku tej twórczości istotne było też przypomnienie kategorii homo viator i toposu wędrowania (podróże kulturowe, w czasie i w przestrzeni); wędrowanie ku wolności (próby zdefiniowania pojęcia „wolność” – odwołania do definicji słownikowych i stanowisk filozoficznych, m.in. do Ericha Fromma),
Wspólnie staralismy się rozpoznać (w dyskusji) związki pomiędzy słowem poetyckim a muzyką (tu zaakcentowanie wpływu różnych kompozycji na sposób interpretacji tego samego tekstu poetyckiego); genologiczne wyznaczniki piosenki (zwrócenie uwagi na: rytm, rym, refren, paralelność składników formalnych i treściowych…).

Podczas warsztatów uczestnicy skupili się na pisaniu piosenek o „wędrowaniu ku wolności” (rozumianej w wymiarach: artystycznym, pokoleniowym, społecznym, przestrzennym…),

Drugiego dnia projektu zajęlismy się poezją Nowaka i Kaczmarskiego.

III. „Muzyczność” poezji Tadeusza Nowaka
Prowadzenie: dr hab. Marek Karwala

Dr hab. Marek Karwala mówił o pozaliterackich korzeniach tej poezji, spośród których na pierwszy plan wysuwały się mity plemienne oraz tradycja chrześcijańska, objawiające się jako współegzystujące ze sobą obszary. Skupił się na antynomiach występujących na linii miasto-wieś, gdzie przestrzeń miejska jest niemożliwa do pełnego zaakceptowania przez kogoś o rodowodzie chłopskim (poeta nasącza realia współczesne minioną duchowością słowiańszczyzny, baśniowością, nostalgią za krainą dzieciństwa).
Prowadzący uwagę poświęcił również stosowanym przez Nowaka formach wypowiedzi (odwołuje się do konwencji ballady, pieśni ludowej, psalmu, kolędy, pacierza…) i wskazał na muzyczność drzemiącą w samym tekście poetyckim, która wykorzystana została przez kompozytorów; poruszony został problem „narzucania interpretacji” utworu muzycznego słuchającym poprzez rodzaj umuzycznienia (teksty Nowaka zinterpretowane muzycznie przez dwóch kompozytorów – Marka Grechutę i Przemysława Gintrowskiego, którzy w swojej pracy na tekstami zwracali uwagę na inne ich walory); wspólnie zastanawialiśmy się nad tym, czy taka „pomoc” w dotarciu do poezji pomaga ją w pełni zrozumieć „dla siebie”;

W części warsztatowej skupilismy się na próbie własnego „muzycznego” zinterpretowania utworu poetyckiego przez uczestników warsztatów, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na budowę wiersza, jego wewnętrzną muzyczność; próba „umuzycznienia” wybranego utworu (także tych napisanych przez uczestników dzień wcześniej) odbywała się z dużą pomocą Adama Łapacza;

IV. Kaczmarski – artysta wszechstronny
Prowadzenie: mgr Barbara Serwatka

Jacek Kaczmarski był artystą wszechstronnym, piszącym zarówno teksty, jak i muzykę. Nie były to, jak twierdzą niektórzy, tylko utwory nacechowane politycznie, ale również, o czym wie już mniej osób, także te dotyczące historii, kultury i sztuki. Dlatego też warsztaty rozpoczeliśmy od wprowadzenia, w którym naszkicowane zostały obszary zagadnień, poruszanych w twórczości artysty;
Kolejnym punktem wykładu było wprowadzenie terminu piosenki autorskiej i dyskusja na temat tego, czym ona jest i w jaki sposób różni się od pozostałych rodzajów piosenki (np. od poezji śpiewanej) - tu również wspomniano o integralności tekstu i muzyki, czasem znaczącej w kontekście odbioru, a czasem pozostającej na drugim planie, budującej jedynie nastrój ;

W części warsztatowej skupilismy się głównie na ekfrazach Kaczmarskiego, czyli wierszach pisanych o obrazach (interpretujących je) wielkich mistrzów światowego i polskiego malarstwa – zostanie zaakcentowana swoista synteza sztuk u Kaczmarskiego – śpiewane ekfrazy, czyli połączenie muzyki, słowa i obrazu;
Zaproponowalismy uczestnikom stworzenie „odwróconej” ekfrazy – inspirując się utworami Kaczmarskiego stworzyli oni ich ilustrację, dokonując przekładu intersemiotycznego;

Ostatnim punktem projektu był koncert pt.:
KACZMARSKIEGO SZKICE SŁOWEM w wykonaniu ADAMA ŁAPACZA

Jacek Kaczmarski zostawił nam ogrom literackich tekstów, z których większość nie o polityce mówi (jak utarło się te utwory klasyfikować) a o historii, kulturze i sztuce. Tym razem Adam Łapacz zaproponował program, który w całości poświęcony był właśnie tej ostatniej kategorii – zabrał widzów w świat ekfraz Jacka Kaczmarskiego, czyli jego utworów pisanych do obrazów i o obrazach wielkich mistrzów polskiego i światowego malarstwa. Kaczmarski szkicuje słowem grafiki Norblina, Gielniaka i Picassa, maluje przed nami świat z obrazów Matejki, Boscha, Bruegela i innych, Adam Łapacz zaś pozwolił zaistnieć zarówno utworom autora „Alegorii malarstwa”, jak i dziełom wspomnianych malarzy (koncert miał również wymiar wizualny).

Projekt zrealizowany został dzięki wsparciu finansowemu Województwa Małopolskiego. Partnerami były zaś następujące instytucje: Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie oraz Gminny Ośrodek Kultury w Lanckoronie.

Źródło: profil facebookowy projektu

Autor wpisu: Barbara Serwatka

Stowarzyszenie Fragile
województwo: małopolskie, powiat: m. Kraków
31-027 Kraków, Mikołajska 2
stowarzyszenie@fragile.net.pl
www.facebook.com/Namuzykowywanie.Poezji
Liczba odsłon: 1284
29.10.2014